Nie musisz uczyć się na własnych błędach.

Nie musisz uczyć się na własnych błędach.
Albert_Bandura_Psychologist
www.en.wikipedia.org

Albert Bandura, kanadyjski psycholog o polskich korzeniach przeciwstawił się teorii Burrhusa Skinnera (czołowego behawiorysty XX wieku), mówiącej o konieczności stosowania pozytywnych wzmocnień w celu modyfikacji zachowania. Twórca socjobehawioryzmu oraz teorii społeczno-poznawczej wykazał, że ludzie mogą uczyć się niemalże wszystkich rodzajów zachowań nie doświadczając bezpośredniego wzmocnienia (= czynnika zwiększającego prawdopodobieństwo reakcji). Bandura proponował koncepcję wzmocnienia zastępczego, czyli…

uczenia się zachodzącego poprzez obserwowanie zachowania innych ludzi i jego następstw; uczenie się nie musi odbywać się na drodze bezpośredniego doświadczenia

[D.P. Schultz, S.E. Schultz, Historia współczesnej psychologii, Kraków 2008, s. 341]

Wielokrotnie słyszysz, że najlepiej uczyć się na własnych błędach. Tylko po co? Człowiek posiada zdolność do antycypowania i oceniania konsekwencji zachowań. Istnieją na to bardzo proste recepty:

  • czytaj książki – traktuj ich treści jak osobiste doświadczenie, z którego możesz wynieść naukę
  • oglądaj filmy – wczuwaj się w bohaterów i współodczuwaj ich emocje
  • obserwuj i słuchaj ludzi wokół – nie myśl, że tylko im może przytrafić się jakieś nieszczęście
  • dokonuj wizualizacji – wyobrażaj sobie, jak zachowałbyś się w danej sytuacji, co byś powiedział, jakiego tonu głosu byś użył, jakie wykonywałbyś gesty
  • dokonuj autorefleksji – zastanawiaj się nad swoim zachowaniem, swoim życiem, pragnieniami i oczekiwaniami, relacjami z innymi
  • pytaj! jesteś tutaj – możliwe, że szukasz odpowiedzi na nurtujące cię pytania. Jeśli nie napiszesz – nic się nie zmieni, jeśli się odważysz – może zmienić się wszystko!

Koncepcja Alberta Bandury odnosiła się głównie do społecznego uczenia się, czyli wpływu, jaki wywiera na nas obserwowanie zachowań innych osób, szczególnie w podobnym wieku, tej samej płci i podobnych do naszych problemach.

Z pojęciem wzmocnienia zastępczego ściśle łączy się poczucie skuteczności:

poczucie szacunku do siebie i własnej kompetencji w zmaganiach z problemami życiowymi

[D.P. Schultz, S.E. Schultz, Historia współczesnej psychologii, Kraków 2008, s. 342]

Myślę, że wiele problemów, z jakimi przychodzimy po pomoc do terapeuty nie miałoby miejsca, gdybyśmy na starcie posiadali poczucie skuteczności. Jeśli nie uwierzysz, że w wielkim stopniu możesz wpłynąć na sytuację, w jakiej się znalazłeś, masz mniejsze szanse na rozwiązanie problemu i osiągnięcie sukcesu. Otóż badania Bandury wykazały, że

przekonanie o własnym poziomie skuteczności wpływa na wiele aspektów naszego życia. Na przykład ludzie o wysokim poczuciu skuteczności na ogół otrzymują lepsze stopnie, rozważają więcej możliwych dróg kariery, odnoszą większe sukcesy w pracy, wyznaczają sobie wyższe cele osobiste i cieszą się lepszym zdrowiem fizycznym i psychicznym

[D.P. Schultz, S.E. Schultz, Historia współczesnej psychologii, Kraków 2008, s. 343]

Powodzenia 🙂

  • Jan

    Bardzo interesująca notka, z niecierpliwością czekam na kolejne!

    • Panie Janie,
      niezmiernie cieszy mnie fakt, że stał się Pan stałym czytelnikiem Notatnika 🙂
      Pozdrawiam serdecznie!